Waarom ontstaan er knopen in spieren?

Iedereen heeft het weleens gevoeld: een hard, pijnlijk plekje in een spier dat gevoelig is als je erop drukt. We noemen dit vaak een ‘spierknoop’. In medische termen heet het een triggerpoint. Zo’n knoop is eigenlijk een stukje spier dat zich niet meer goed kan ontspannen. Het voelt strak aan, kan uitstralende pijn geven en soms zelfs beweging beperken. Maar hoe komt zoiets nou precies?

Spierwerking in het kort: actine en myosine

Om te begrijpen waarom knopen ontstaan, moeten we even inzoomen op hoe spieren werken. Spiervezels bestaan uit piepkleine structuren: actine en myosine. Deze werken als twee rijen grijparmpjes die over elkaar schuiven. Wanneer je een spier aanspant, haken de grijparmpjes (myosine) zich vast aan de actine en trekken ze samen. Als je ontspant, laten ze weer los. Bij een spierknoop gebeurt dat laatste niet goed: sommige grijparmpjes blijven ‘vastgeklemd’, waardoor dat stukje spier constant aangespannen blijft.

Waarom laten die grijparmpjes niet los?

Er zijn meerdere redenen waarom actine en myosine niet meer soepel loskomen. Het kan komen door overbelasting (bijvoorbeeld door zwaar tillen of herhaaldelijke bewegingen), door langdurige spanning (zoals stress of verkeerde houding) of door een slechte doorbloeding in dat gebied. Minder doorbloeding betekent minder zuurstof en voedingsstoffen voor de spiervezels, waardoor de energie om de grijparmpjes los te maken simpelweg ontbreekt.

Waarom alleen stretchen vaak niet werkt

Veel mensen denken dat je een spierknoop wel even kunt ‘wegrekken’. Helaas is het zo simpel niet. Een spierknoop is niet gewoon een korte spier; het is een lokaal probleem waarbij een aantal spiervezels vast blijft zitten. Stretchen trekt aan de hele spier, maar kan die vastgeklemmde grijparmpjes niet altijd losmaken. Daardoor kan het probleem na even rekken gewoon terugkomen, of zelfs helemaal niet verminderen.

De kracht van gecombineerde interventies

Om een spierknoop écht aan te pakken, is vaak een combinatie van technieken nodig. Denk aan lokale druk (zoals massage of triggerpointtherapie) om de spanning plaatselijk los te maken, gevolgd door oefeningen om de doorbloeding te verbeteren. Soms helpt warmte om de bloedtoevoer te stimuleren, of specifieke spieractivatie-oefeningen om de vezels weer goed te laten samenwerken. Zo krijgt de spier voldoende energie en prikkels om de actine en myosine weer soepel te laten bewegen.

Voorkomen is beter dan genezen

Als de knoop eenmaal los is, wil je natuurlijk voorkomen dat hij terugkomt. Dat betekent: variatie in houding, voldoende bewegen, goede techniek bij sport of werk, en aandacht voor stressreductie. Want hoe beter je spieren in balans blijven, hoe kleiner de kans dat die kleine grijparmpjes weer vastkleven. Met de juiste combinatie van behandelen én onderhouden, kun je je spieren soepel, sterk en pijnvrij houden.